Wróć

Kryteria ocen

OGÓLNE KRYTERIA OCENIANIA DLA KLASY V

niedostateczny

  • poziom umiejętności i wiadomości objętych wymaganiami edukacyjnymi klasy piątej uniemożliwia osiąganie celów polonistycznych
  • uczeń nie potrafi wykonaś zadań o niewielkim poziomie trudności

dopuszczający

  • poziom umiejętności i wiadomości objętych wymaganiami edukacyjnymi klasy piątej umożliwia osiąganie celów polonistycznych
  • uczeń potrafi wykonaś zadania teoretyczne i praktyczne o niewielkim poziomie trudności

dostateczny

  • poziom zdobytych umiejętności i wiadomości objętych wymaganiami edukacyjnymi klasy piątej pozwala na rozwijanie kompetencji ujętych w programie i wynikających
    z podstawy programowej
  • uczeń wykonuje zadania teoretyczne i praktyczne typowe, o średnim poziomie trudności ujętych w programie i wynikających z podstawy programowej

dobry

  • uczeń poprawnie stosuje wiadomości i umiejętności ujęte w programie nauczania
    i wynikające z podstawy programowej, rozwiązuje samodzielnie typowe zadania teoretyczne i praktyczne

bardzo dobry

  • uczeń sprawnie się posługuje zdobytymi wiadomościami, rozwiązuje samodzielnie problemy teoretyczne i praktyczne ujęte w programie nauczania i wynikające z podstawy programowej, potrafi zastosowaś poznaną wiedzę do rozwiązywania zadań i problemów w nowych sytuacjach

celujący

  • uczeń biegle się posługuje zdobytymi wiadomościami i umiejętnościami
    w rozwiązywaniu problemów teoretycznych i praktycznych objętych programem nauczania i wynikających z podstawy programowej, proponuje rozwiązania nietypowe; jest twórczy, rozwija własne uzdolnienia

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA DLA KLASY V

Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który nie spełnia wymagań kryterialnych na ocenę dopuszczającą.

Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który:

  1. I. ODBIÓR WYPOWIEDZI I WYKORZYSTYWANIE ZAWARTYCH W NICH INFORMACJI

SŁUCHANIE

  • skupia uwagę na prostych wypowiedziach innych osób
  • reaguje na wypowiedzi innych werbalnie i niewerbalnie (mimiką, gestem, postawą)
  • rozumie polecenia nauczyciela, wypowiedzi innych uczniów
  • identyfikuje nadawcę i odbiorcę wypowiedzi w prostych tekstach literackich oraz typowych sytuacjach znanych uczniowi z doświadczenia i obserwacji

* rozpoznaje proste intencje nadawcy, np. pytanie, prośbę, odmowę, zaproszenie, gratulacje, życzenia, przeprosiny, instrukcję

  • wskazuje najważniejsze informacje w wysłuchanym niedługim tekście, zwłaszcza
    w jego warstwie dosłownej, i uzupełnia różne typy notatek graficznych o te informacje
  • rozumie ogólny sens słuchanych utworów
  • rozpoznaje nastrój słuchanych komunikatów
  • dostrzega etyczny wymiar języka (prawdę, kłamstwo, przemilczanie informacji, brutalizację wypowiedzi)

CZYTANIE

  • identyfikuje nadawcę i odbiorcę wypowiedzi w prostych tekstach literackich oraz typowych sytuacjach znanych uczniowi z doświadczenia i obserwacji (autor, narrator, czytelnik, słuchacz)
  • rozpoznaje proste intencje nadawcy, np. pytanie, prośbę, odmowę, zaproszenie, gratulacje, życzenia, przeprosiny, instrukcję, ogłoszenie
  • wskazuje najważniejsze informacje w przeczytanym tekście, zwłaszcza
    w dosłownej warstwie tekstu i wyrażone wprost, i uzupełnia na podstawie czytanego tekstu różne typy notatek graficznych o te informacje
  • wskazuje części składowe wypowiedzi (tytuł, wstęp, rozwinięcie, zakończenie)
  • rozumie dosłowne znaczenie wyrazów w wypowiedzi
  • rozumie ogólny sens czytanych utworów
  • określa nastrój wypowiedzi
  • stara się czytaś teksty płynnie i poprawnie pod względem artykulacyjnym, wyróżnia pauzą koniec wypowiedzenia
  • rozpoznaje w wypowiedziach podstawowe części mowy (rzeczownik, czasownik, przymiotnik, przysłówek)
  • rozpoznaje zdanie pojedyncze i zdanie złożone


DOCIERANIE DO INFORMACJI

• sprawdza pisownię wyrazów w słowniku ortograficznym

• wyszukuje synonimy w słowniku wyrazów bliskoznacznych

• wybiera proste informacje z hasła encyklopedycznego, czasopisma, podanej strony internetowej

  1. II. ANALIZA I INTERPRETACJA TEKSTÓW KULTURY
  • mówi o swoich reakcjach czytelniczych
  • wyraża swój stosunek do postaci
  • odróżnia fikcję od rzeczywistości
  • odróżnia elementy fantastyczne od realistycznych
  • odróżnia autora od osoby mówiącej w tekście literackim
  • określa najważniejsze elementy świata przedstawionego w utworze epickim, takie jak: czas, miejsce, bohaterowie, zdarzenia, omawia akcję
  • zna cechy baśni, legendy, bajki, wie, co to jest mit
  • rozpoznaje wers, strofę, rym, refren
  • rozpoznaje przenośnię, porównane, epitet, wyraz dźwiękonaśladowczy
  • wyodrębnia film i spektakl teatralny spośród innych przekazów i tekstów kultury oraz potrafi nazwaś ich tworzywo (ruchome obrazy, warstwa dźwiękowa)

III. TWORZENIE WYPOWIEDZI

MÓWIENIE

  • nawiązuje i podtrzymuje kontakt werbalny z innymi uczniami i nauczycielem
  • formułuje proste pytania i udziela prostych odpowiedzi pod względem konstrukcyjnym
  • wypowiada komunikaty zawierające proste informacje
  • wyraża wprost swoje intencje
  • odróżnia sytuację oficjalną od nieoficjalnej i potrafi odpowiednio do sytuacji komunikacyjnej skierowaś prośbę, pytanie, odmowę, wyjaśnienie, zaproszenie, instrukcję, gratulacje, życzenia
  • stosuje podstawowe zwroty grzecznościowe podczas rozmowy z osobą dorosłą
    i rówieśnikiem
  • mówi na temat, opowiada o obserwowanych zdarzeniach, akcji książki, ď¬?lmu
  • za pomocą prostych zdań opisuje przedmiot, miejsce, krajobraz, postaś, zwierzę
  • za pomocą prostych zdań opisuje obraz, ilustrację, plakat
  • wygłasza tekst utworu z pamięci

PISANIE

  • stosuje wielką literę na początku wypowiedzenia i odpowiednie znaki interpunkcyjne na jego końcu

zna podstawowe zasady dotyczące pisowni wielką literą oraz pisowni ó " u, rz " ż, ch " h

  • tworzy proste wypowiedzi oraz notatki na podany temat
  • uzupełnia prosty schemat, tabelę
  • zna podstawowe zasady układu graficznego listu prywatnego i oficjalnego, dialogu, zaproszenia, ogłoszenia, planu ramowego wypowiedzi i z pomocą nauczyciela zapisuje list, dialog, układa plan ramowy i szczegółowy wypowiedzi, redaguje zaproszenie, ogłoszenie, instrukcję, pamiętnik i dziennik pisany z perspektywy bohatera i własnej
  • zapisuje kilkuzdaniowe opowiadanie odtwórcze z dialogiem
  • za pomocą prostych zdań tworzy opis przedmiotu, miejsca, krajobrazu, postaci
  • za pomocą prostych zdań tworzy opis obrazu, ilustracji, plakatu
  • stosuje wiedzę językową w zakresie: słownictwa (np. dobiera wyrazy bliskoznaczne), składni (konstruuje poprawne zdania pojedyncze, stosuje wielkie litery na początku wypowiedzenia i odpowiednie znaki interpunkcyjne na końcu), fleksji (stosuje czasowniki, rzeczowniki, przymiotniki i przysłówki w zdaniu), fonetyki (dzieli wyrazy przy przenoszeniu do następnej linii, zna sposoby oznaczania miękkości głosek, zauważa różnicę między wymową
    a zapisem samogłosek ustnych, dźwięcznych i bezdźwięcznych)
  • stara się dbaś o estetykę zapisu wypowiedzi

Ocenę dostateczną otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dopuszczającą oraz:

  1. I. ODBIÓR WYPOWIEDZI I WYKORZYSTYWANIE ZAWARTYCH W NICH INFORMACJI

SŁUCHANIE

  • słucha innych, uczestniczy w rozmowie oraz innych sytuacjach komunikacyjnych (zadaje pytania, odpowiada, instruuje, gratuluje, zaprasza, przeprasza)
  • wybiera najważniejsze informacje z wysłuchanego tekstu
  • tworzy prostą notatkę w formie tabeli, schematu, kilkuzdaniowej wypowiedzi, planu
  • określa temat utworu, powtarza swoimi słowami ogólny sens usłyszanej wypowiedzi, opowiada fabułę usłyszanej historii, zauważa metaforyczny charakter baśni, legendy, bajki, mitu
  • rozpoznaje proste intencje niewyrażone wprost
  • rozpoznaje typowe wypowiedzi informacyjne i literackie
  • na podstawie intonacji odróżnia wypowiedzenia oznajmujące, rozkazujące i pytające

CZYTANIE

  • identyfikuje nadawcę i odbiorcę wypowiedzi
  • określa temat i główną myśl tekstu
  • oddziela informacje ważne od drugorzędnych
  • wybiera potrzebne informacje z instrukcji, tabeli, notatki, schematu
  • wskazuje cytat
  • wskazuje przenośne znaczenie wyrazów w wypowiedzi
  • rozpoznaje cechy zaproszenia, życzeń, ogłoszenia, instrukcji, przepisu
  • określa temat utworu, powtarza swoimi słowami ogólny sens usłyszanej wypowiedzi, opowiada fabułę usłyszanej historii, zauważa metaforyczny charakter baśni, legendy, bajki, mitu, wskazuje morał wyrażony wprost
  • rozpoznaje typowe wypowiedzi informacyjne, literackie, reklamowe
  • rozumie funkcję znaków interpunkcyjnych (kropki, przecinka, znaku zapytania, wykrzyknika), akapitów i marginesów w tekście prozatorskim, wskazuje cudzysłów
  • wskazuje wersy, strofy, rymy w tekstach poetyckich
  • poprawnie artykułuje i akcentuje wyrazy, stosuje intonację zdaniową podczas głośnego czytania utworów
  • odróżnia części mowy odmienne od nieodmiennych
  • rozpoznaje w wypowiedziach liczebnik, zaimek, przyimek, spójnik
  • rozpoznaje podstawowe funkcje składniowe wyrazów użytych w wypowiedziach (orzeczenie, podmiot)
  • odróżnia zdanie pojedyncze od zdania złożonego, zdanie pojedyncze rozwinięte od zdania nierozwiniętego
  • rozpoznaje w tekście formy przypadków, liczb, rodzajów gramatycznych (rzeczownik, przymiotnik), osób, czasów i rodzajów gramatycznych (czasownik), określa stopień przymiotnika i przysłówka
  • posługuje się alfabetem, uwzględnia różnice między zapisem a wymową samogłosek nosowych, głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych, oznacza miękkośś głosek

DOCIERANIE DO INFORMACJI

• wybiera odpowiednie informacje ze słownika ortograficznego, słownika wyrazów bliskoznacznych, szkolnego słownika języka polskiego

• korzysta z encyklopedii, czasopisma, stron internetowych

II. ANALIZA I INTERPRETACJA TEKSTÓW KULTURY

  • nazywa swoje reakcje czytelnicze
  • dostrzega cechy wyróżniające teksty artystyczne (poetyckie i prozatorskie) oraz użytkowe
  • nazywa elementy świata przedstawionego w utworze epickim, takie jak: czas, miejsce, bohaterowie, zdarzenia, wątki
  • wskazuje elementy akcji
  • wskazuje w utworze cechy baśni, legendy, bajki
  • rozumie, czym jest mit
  • wie, czym jest: wers, zwrotka, rym, rytm, refren
  • wskazuje w tekście porównanie, przenośnię, epitet, wyraz dźwiękonaśladowczy
  • wyodrębnia film spośród innych dziedzin sztuki
  • zna pojęcia: gra aktorska, dekoracja, kostiumy, rekwizyty, inscenizacja, scena, widownia, kurtyna, kulisy, próba, program teatralny, afisz
  • przypisuje cechy bohaterom oraz ocenia ich postawy w odniesieniu do takich wartości, jak np. miłośś " nienawiśś, przyjaźń " wrogośś
  • odczytuje sens utworów na poziomie semantycznym (dosłownym)
  • odczytuje morał baśni, bajek, zauważa metaforyczny charakter mitu

III. TWORZENIE WYPOWIEDZI

MÓWIENIE

  • świadomie uczestniczy w sytuacji komunikacyjnej
  • dostosowuje wypowiedź do adresata i sytuacji, świadomie dobiera różne typy wypowiedzeń prostych i rozwiniętych, stosuje wypowiedzenia oznajmujące, pytające
    i rozkazujące
  • formułuje pytania zamknięte i otwarte
  • udziela odpowiedzi w formie zdań złożonych
  • wypowiada się w kilku logicznie ze sobą połączonych zdaniach na tematy związane
    z codziennością, otaczającą rzeczywistością, lekturą
  • stosuje zwroty grzecznościowe i odpowiednie konstrukcje składniowe (np. tryb przypuszczający) podczas rozmowy z osobą dorosłą i rówieśnikiem
  • składa życzenia, gratulacje, instruuje
  • wypowiada się w sposób uporządkowany: opowiada zdarzenia w porządku chronologicznym, streszcza utwory fabularne
  • opisuje przedmiot, miejsce, krajobraz, postaś, obraz, ilustrację, plakat, stosując słownictwo określające umiejscowienie w przestrzeni (używa przysłówków i wyrażeń przyimkowych)
  • dobiera wyrazy bliskoznaczne i przeciwstawne
  • recytuje utwór poetycki, oddając jego ogólny nastrój i sens
  • stosuje zasady poprawnej wymowy i akcentowania wyrazów rodzimych
  • posługuje się pozawerbalnymi środkami wypowiedzi (mimiką, gestem)

PISANIE

  • stosuje podstawowe zasady ortograď¬?i dotyczące pisowni ó " u, rz " ż, ch " h
    i interpunkcji
  • odróżnia nazwy własne od pospolitych i potrafi zastosowaś odpowiednie zasady dotyczące pisowni wielką literą
  • poprawnie zapisuje nie z różnymi częściami mowy
  • poprawnie zapisuje wyrażenia przyimkowe
  • poprawnie stopniuje przymiotniki i przysłówki
  • konstruuje i zapisuje kilkuzdaniowe wypowiedzi poprawne pod względem logiczno-składniowym
  • używa wypowiedzeń pojedynczych i złożonych, stosuje przecinki
  • w zależności do adresata i sytuacji świadomie dobiera wypowiedzenia oznajmujące, pytające i rozkazujące
  • samodzielnie zapisuje dialog
  • dzieli wypowiedzi na części kompozycyjne (wstęp, rozwinięcie, zakończenie)
  • buduje ramowy i szczegółowy plan wypowiedzi
  • układa opowiadanie odtwórcze z dialogiem oraz z elementami opisu, krótką relację, zaproszenie, ogłoszenie, pamiętnik i dziennik pisany z perspektywy bohatera i własnej
  • redaguje notatkę w formie prostego schematu, tabeli, planu
  • zapisuje instrukcję z uwzględnieniem sformułowań wskazujących na kolejnośś wykonywanych czynności
  • tworzy opis przedmiotu, miejsca, krajobrazu, postaci, obrazu, ilustracji, plakatu, stosując słownictwo określające umiejscowienie w przestrzeni (używa przysłówków
    i wyrażeń przyimkowych)
    • w liście prywatnym i oficjalnym, dialogu, zaproszeniu i ogłoszeniu stosuje odpowiedni układ graficzny
    • stosuje wiedzę językową w zakresie: słownictwa (wykorzystuje wyrazy bliskoznaczne
      i przeciwstawne w tworzonym tekście), składni (konstruuje zdania pojedyncze proste
      i rozwinięte oraz wypowiedzenia złożone, używa różnych typów wypowiedzeń: oznajmujących, rozkazujących, pytających, wykrzyknikowych; łączy wypowiedzenia składowe za pomocą spójnika w wypowiedzenia złożone), fleksji (używa poprawnych form gramatycznych czasowników, rzeczowników, przymiotników; poprawnie zapisuje formy bezokoliczników oraz formy rodzaju męskoosobowego i niemęskoosobowego czasowników w czasie przyszłym i przeszłym
    • stosuje zasady estetycznego zapisu tekstu

Ocenę dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dostateczną oraz:

  1. I. ODBIÓR WYPOWIEDZI I WYKORZYSTYWANIE ZAWARTYCH W NICH INFORMACJI

SŁUCHANIE

• koncentruje uwagę podczas słuchania dłuższych wypowiedzi innych oraz odtwarzanych utworów

• w typowych sytuacjach komunikacyjnych cytuje wypowiedzi innych, wyraża swoje zdanie na temat wysłuchanego komunikatu

• odróżnia informacje ważne od mniej ważnych

• właściwie odbiera intencje nadawcy komunikatu (również te niewyrażone wprost)

  • na podstawie słuchanego tekstu tworzy notatkę, pisze krótkie streszczenie
  • odróżnia wypowiedzi literackie od informacyjnych i reklamowych
  • dostrzega zależnośś między przenośnym znaczeniem a intencją nadawcy
  • odczytuje przenośny sens wysłuchanych utworów poetyckich i prozatorskich (objaśnia morał baśni, bajki, wyjaśnia metaforyczny charakter mitu)
  • na podstawie intonacji odróżnia zdania neutralne od wykrzyknikowych

CZYTANIE

  • wyszukuje w wypowiedzi informacje wyrażone pośrednio
  • rozumie funkcję akapitu i cytatu w wypowiedzi
  • objaśnia przenośne znaczenie wybranych wyrazów, związków wyrazów w wypowiedzi
  • odróżnia teksty literackie od informacyjnych i reklamowych
  • dostrzega zależnośś między przenośnym znaczeniem a intencją nadawcy
  • odczytuje przenośny sens wysłuchanych utworów poetyckich i prozatorskich
  • wskazuje typowe elementy konstrukcyjne w zaproszeniach, życzeniach, ogłoszeniach, instrukcjach, przepisach
  • głośno czyta utwory, uwzględniając zasady poprawnej artykulacji i intonacji
  • wskazuje różnice między rzeczownikami, czasownikami, przymiotnikami, liczebnikami, zaimkami, przyimkami i spójnikami
  • rozpoznaje równoważnik zdania
  • rozpoznaje w tekście formy przypadków, liczb, osób, rodzajów; odróżnia formy osobowe czasowników od nieosobowych (bezokolicznik, formy zakończone na -no, -to)


DOCIERANIE DO INFORMACJI

• wie, jakiego typu informacje zawierają słownik ortograficzny, słownik wyrazów bliskoznacznych, słownik języka polskiego, słownik wyrazów obcych i umiejętnie je stosuje

• wybiera informacje niewyrażone wprost z różnych źródeł, np. czasopism, stron internetowych

II. ANALIZA I INTERPRETACJA TEKSTÓW KULTURY

  • uzasadnia swoje reakcje czytelnicze
  • analizuje elementy świata przedstawionego w utworze epickim, takie jak: czas, miejsce, bohaterowie, zdarzenia, wątek
  • posługuje się pojęciami akcja, fabuła, związek przyczynowo-skutkowy
  • identyfikuje baśń, legendę, mit, bajkę, komiks
  • rozumie podstawową funkcję wersu, zwrotki, rymu, rytmu oraz objaśnia znaczenie
    i funkcję środków poetyckich, takich jak: przenośnia, porównanie, epitet, wyraz dźwiękonaśladowczy
  • rozumie funkcję akapitu jako logicznie wyodrębnionej całości w tekście
  • wyodrębnia elementy dzieła filmowego, zna główne etapy powstawania filmu
    i przedstawienia, rozumie pojęcie adaptacji
  • określa zadania twórców dzieła filmowego i teatralnego " aktora, reżysera, dekoratora, suflera, reżysera
  • charakteryzuje i ocenia bohaterów oraz ich postawy odnoszące się do takich wartości, jak np. miłośś " nienawiśś, przyjaźń " wrogośś
  • odczytuje przesłanie utworu

III. TWORZENIE WYPOWIEDZI

MÓWIENIE

  • przedstawia własne zdanie w rozmowie
  • świadomie dobiera intonację zdaniową
  • udziela odpowiedzi w formie krótkiej wypowiedzi
  • uczestniczy w rozmowie związanej z lekturą, ď¬?lmem czy codziennymi sytuacjami; łączy za pomocą odpowiednich spójników współrzędne związki wyrazowe w zdaniu
  • wypowiada się w roli świadka i uczestnika zdarzeń
  • gromadzi wyrazy określające i nazywające cechy charakteru na podstawie zachowań
    i postaw
  • wypowiada się logicznie i w sposób uporządkowany: opowiada zdarzenia w porządku chronologicznym, streszcza utwory fabularne, świadomie wykorzystuje wyrazy określające następstwo czasowe, zwłaszcza przysłówki i wyrażenia przyimkowe
  • w sposób uporządkowany opisuje przedmiot, miejsce, krajobraz, postaś, obraz, ilustrację, plakat, stosując słownictwo służące do formułowania ocen i opinii, emocji i uczuś (np. epitety, porównania, zdrobnienia, poprawnie używa odpowiedniego stopnia przymiotnika i przysłówka)
  • objaśnia znaczenia dosłowne i metaforyczne wyrazów
  • odróżnia wyrazy pokrewne od synonimów

• umiejętnie stosuje wiedzę językową w zakresie: słownictwa (wzbogaca tworzony tekst wyrazami bliskoznacznymi i przeciwstawnymi), składni (stosuje różnorodne typy zdań: pojedyncze i złożone; celowo używa różnych typów wypowiedzeń: pytających, oznajmujących, wykrzyknikowych, rozkazujących w zależności od sytuacji komunikacyjnej; stosuje się do zasad poprawnej interpunkcji), fleksji (używa odmiennych części mowy
w poprawnych formach), *wygłasza tekst poetycki z pamięci, posługując się pauzą, barwą głosu; zwraca uwagę na ważne treści tekstu

  • stosuje się do zasad właściwego akcentowania wyrazów i intonowania wypowiedzeń

PISANIE

  • stosuje poznane zasady ortograď¬?i dotyczące pisowni ó " u, rz " ż, ch " h
    i interpunkcji, poprawnie używa i zapisuje formy nieosobowe czasownika
  • w kilkuzdaniowych wypowiedziach związanych z lekturą, ď¬?lmem czy codziennymi sytuacjami łączy za pomocą odpowiednich spójników współrzędne związki wyrazowe
    i stosuje się do zasad interpunkcji
  • w tekstach świadomie stosuje wyrazy bliskoznaczne, zastępuje powtarzające się
    w tekście wyrazy odpowiednimi zaimkami
  • w wypowiedziach gromadzi wyrazy określające i nazywające cechy charakteru na podstawie zachowań i postaw
  • układa życzenia, gratulacje, zapisuje przepis, instrukcję, ogłoszenie, zaproszenie
  • stosuje akapit jako znak logicznego wyodrębnienia fragmentów wypowiedzi
  • pisze logiczne i uporządkowane pod względem chronologicznym opowiadanie, streszcza utwory fabularne, świadomie wykorzystuje wyrazy określające następstwo czasowe; opowiada z perspektywy świadka i uczestnika zdarzeń (pamiętnik, dziennik)
  • zapisuje dialog w opowiadaniu
  • w sposób uporządkowany opisuje przedmiot, miejsce, krajobraz, postaś, stosując słownictwo służące do formułowania ocen i opinii, emocji i uczuś (np. epitety, porównania, zdrobnienia)
  • opisując obraz, rzeźbę, ilustrację, plakat, stosuje podstawowe słownictwo charakterystyczne dla danej dziedziny sztuki
  • dostrzega błędy ortograď¬?czne i interpunkcyjne w tworzonej wypowiedzi i je poprawia

Ocenę bardzo dobrą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę dobrą oraz:

  1. I. ODBIÓR WYPOWIEDZI I WYKORZYSTYWANIE ZAWARTYCH W NICH INFORMACJI

SŁUCHANIE

  • przekazuje treśś wysłuchanych wypowiedzi, potrafi ustosunkowaś się do wypowiedzi innych oraz nawiązaś do nich podczas własnej wypowiedzi
  • uzasadnia swoje zdanie na temat wysłuchanego komunikatu
  • nazywa intencje nadawcy komunikatu, dostrzega zależnośś między przenośnym znaczeniem a intencją nadawcy wypowiedzi, w sytuacjach typowych odróżnia fakty od opinii


CZYTANIE

  • wyszukuje w wypowiedzi informacje wyrażone pośrednio i wykorzystuje je
    w wypowiedzi np. opisującej lub oceniającej postaś fikcyjną lub rzeczywistą
  • oddziela informacje ważne od drugorzędnych i wykorzystuje je w odczytaniu znaczeń dosłownych i przenośnych

• wykorzystuje treści zawarte w artykule, instrukcji, przepisie, tabeli, schemacie
i notatce

  • nazywa intencje nadawcy komunikatu, dostrzega zależnośś między przenośnym znaczeniem a intencją nadawcy wypowiedzi
  • nazywa osobę mówiącą w tekście w zależności od rodzaju utworu (podmiot liryczny, narrator)
  • w sytuacjach typowych odróżnia fakty od opinii
  • wskazuje typowe elementy stylistyczne i graficzne w zaproszeniach, życzeniach, ogłoszeniach, instrukcjach, przepisach
  • dostrzega relacje między takimi elementami konstrukcji, jak tytuł, wstęp, rozwinięcie, zakończenie
  • głośno czyta utwory, wykorzystując umiejętnośś poprawnej artykulacji i intonacji, aby oddaś sens odczytywanego tekstu
  • rozumie funkcje użytych w tekście zdań pojedynczych rozwiniętych i nierozwiniętych, pojedynczych i złożonych, równoważników zdań
  • rozumie funkcję użytych form przypadków, liczb, osób, czasów w tekstach literackich, użytkowych, reklamowych

DOCIERANIE DO INFORMACJI

• w zależności od celu poszukiwań świadomie wybiera odpowiedni słownik (słownik ortograficzny, słownik wyrazów bliskoznacznych, słownik języka polskiego, słownik wyrazów obcych)

• konfrontuje ze sobą informacje zgromadzone na podstawie różnych źródeł

  1. II. ANALIZA I INTERPRETACJA TEKSTÓW KULTURY
  • konfrontuje swoje reakcje czytelnicze z innymi odbiorcami
  • charakteryzuje osobę mówiącą na podstawie jej wypowiedzi
  • objaśnia funkcję analizowanych elementów świata przedstawionego w utworze epickim oraz środków stylistycznych w utworze poetyckim (w tym rozróżnia ożywienie
    i uosobienie jako rodzaje przenośni)
  • wykorzystuje wiedzę na temat wersu, zwrotki, rymu, rytmu, refrenu do interpretacji utworu
  • wyróżnia wśród przekazów audiowizualnych programy informacyjne, rozrywkowe, reklamy; dostrzega różnice między celem tych programów
  • charakteryzuje i ocenia bohaterów oraz ich postawy odnoszące się do takich wartości, jak np. miłośś " nienawiśś, przyjaźń " wrogośś; konfrontuje sytuację bohaterów z własnymi doświadczeniami



III. TWORZENIE WYPOWIEDZI

MÓWIENIE

  • uzasadnia własne zdanie w rozmowie, podaje odpowiednie przykłady, cytuje, stosuje się do reguł grzecznościowych
  • rozpoczyna i podtrzymuje rozmowę na temat lektury czy dzieła ď¬?lmowego
  • udziela wyczerpujących wypowiedzi poprawnych pod względem konstrukcyjnym
    i stylistycznym
  • w rozmowie związanej z lekturą, ď¬?lmem czy codziennymi sytuacjami stosuje frazeologizmy i przysłowia związane z omawianą tematyką
  • poprawnie stosuje formy czasu teraźniejszego oraz formy rodzaju męskoosobowego
    i niemęskoosobowego w czasach przeszłym i przyszłym
  • w opisie dzieła kultury stosuje słownictwo wyrażające stosunek odbiorcy wobec dzieła
  • interpretuje przenośne treści utworów poetyckich przewidzianych
    w programie nauczania
  • zaznacza akcenty logiczne, stosuje pauzy, dostosowuje tempo recytacji do treści utworu
  • wzbogaca komunikat pozawerbalnymi środkami wypowiedzi
  • dokonuje samokrytyki wypowiedzi i doskonali ją pod względem konstrukcji i języka

PISANIE

• potrafi zastosowaś reguły ortograficzne w sytuacjach nietypowych (np. wykorzystaś wiedzę o wyrazach pochodnych i rodzinie wyrazów, pisowni nie w przeciwstawieniach)

  • przekształca zdania złożone w pojedyncze i odwrotnie, a także zdania
    w równoważniki zdań i odwrotnie " odpowiednio do przyjętego celu
  • komponuje poprawne pod względem ortograficznym, interpunkcyjnym, fleksyjnym, składniowym wypowiedzi o przejrzystej, logicznej kompozycji
  • uzasadnia własne zdanie, podaje odpowiednie przykłady, np. z lektury
  • udziela wyczerpujących wypowiedzi poprawnych pod względem konstrukcyjnym
    i stylistycznym
  • w wypowiedziach związanych z lekturą, ď¬?lmem czy codziennymi sytu­acjami stosuje frazeologizmy i przysłowia związane z omawianą tematyką
  • komponuje i przekształca plan wypowiedzi
  • pisze opowiadanie twórcze, list z perspektywy bohatera, baśń
  • w opisie dzieła kultury stosuje słownictwo wyrażające stosunek odbiorcy wobec dzieła
  • sprawnie stosuje wiedzę językową w zakresie: słownictwa (dba o poprawnośś słownikową tworzonych wypowiedzi, odpowiednio dobiera wyrazy bliskoznaczne
    i przeciwstawne, wzbogacając tekst w zależności od formy wypowiedzi i sytuacji komunikacyjnej), składni (tworzy ciekawe pod względem składniowym wypowiedzi, stosuje się do zasad poprawności logiczno-składniowej, dba o poprawną interpunkcję wypowiedzeń złożonych), fleksji (w wypowiedziach stosuje w poprawnych formach odmienne
    i nieodmienne części mowy przewidziane w programie nauczania, w tym poprawnie stosuje formy czasu teraźniejszego oraz formy rodzaju męskoosobowego i niemęskoosobowego
    w czasach przeszłym i przyszłym), fonetyki (biegle stosuje wiadomości z zakresu fonetyki
    i wykorzystuje je w poprawnym zapisie wyrazów)
  • dokonuje samodzielnej autokorekty napisanego tekstu

Ocenę celującą otrzymuje uczeń, który spełnia wymagania kryterialne na ocenę bardzo dobrą oraz:

  1. I. ODBIÓR WYPOWIEDZI I WYKORZYSTYWANIE ZAWARTYCH W NICH INFORMACJI

SŁUCHANIE

• w rozmowie i innych sytuacjach komunikacyjnych celowo odwołuje się do wypowiedzi innych osób

• dokonuje selekcji informacji w celu wykorzystania ich w sytuacjach nietypowych

• dostrzega zależnośś między przenośnym znaczeniem a intencją nadawcy wypowiedzi w tekstach poetyckich i reklamowych, wskazuje elementy o charakterze perswazyjnym

CZYTANIE

• czyta ze zrozumieniem na poziomie krytycznym teksty spoza listy lektur

• interpretuje utwory poetyckie i prozatorskie

DOCIERANIE DO INFORMACJI

• wybiera i wykorzystuje informacje z różnych źródeł (np. czasopism, stron internetowych) we własnych wypowiedziach o charakterze informacyjnym lub oceniającym

II. ANALIZA I INTERPRETACJA TEKSTÓW KULTURY

  • porównuje funkcję analizowanych elementów świata przedstawionego
    w różnych utworach epickich i poetyckich
  • wskazuje elementy baśni, legendy, bajki, mitu w innych tekstach kultury oraz odnajduje i omawia nawiązania do tego typu utworów we współczesnych tekstach kultury, np. opowiadaniach, reklamach, oraz w języku, np. we frazeologii
  • odnosi się do postaw bohaterów fikcyjnych i opisuje otaczającą ich rzeczywistośś
  • dostrzega zależnośś między przenośnym znaczeniem a intencją nadawcy wypowiedzi w tekstach poetyckich i reklamowych, wskazuje elementy o charakterze perswazyjnym

III. TWORZENIE WYPOWIEDZI

MÓWIENIE

  • przedstawia własne stanowisko w związku ze sposobem rozwiązania problemu, wykonania zadania, formułuje twórcze uwagi
  • podejmuje rozmowę na temat przeczytanej lektury dzieła także spoza kanonu lektur przewidzianych programem nauczania w klasie piątej; omawia je w odniesieniu do innych dzieł także spoza kanonu lektur
  • interpretuje metaforyczne i symboliczne treści utworów literackich i plastycznych

PISANIE

  • tworzy samodzielne wypowiedzi cechujące się ciekawym ujęciem tematu, pomysłową formą, poprawną konstrukcją oraz właściwym doborem środków językowych
  • wykazuje się szczególną dbałością o poprawnośś ortograď¬?czną, interpunkcyjną, fleksyjną i składniową oraz estetykę zapisu wypowiedzi
  • świadomie stosuje wiedzę językową w zakresie treści materiałowych przewidzianych programem nauczania słownictwa, składni, fleksji i fonetyki